Recente artikelen vertalersnieuws

Beste lezers,

Zoals u in deze en de vorige editie van Vertalersnieuws kunt zien, is de redactie van Vertalersnieuws flink veranderd. Ik heb meerdere enthousiaste reacties ontvangen op mijn oproep om nieuwe redactieleden en inmiddels heeft een aantal van hen al actief bijgedragen. Hiervoor mijn hartelijke dank, dames!

Helaas was de aanleiding van mijn oproep dat een van onze redactieleden afscheid neemt van Vertalersnieuws. Eva Schwarzberg heeft vele mooie bijdragen geschreven en altijd meegeholpen bij de eindredactie van onze artikelen. Bedankt, Eva, je bent een kei!

Ik hoop dat u ook geniet van de inbreng van onze nieuwe redactieleden en ik denk dat Vertalersnieuws mooie tijden tegemoet gaat. Veel leesplezier.

Met vriendelijke groet,

Mariëtte van Drunen

Door Sigrid Lensink-Damen

Als je iemand op straat zou vragen hoeveel talen er in de wereld gesproken worden, zou hij je waarschijnlijk zeggen ‘een paar honderd?’. Wat zou de uitdrukking op zijn gezicht worden als je zegt: ‘Nee, tussen de 6000 en 7000’? In deze rubriek neem ik je mee op reis langs de talen en taalfamilies van de wereld. In dit eerste deel een duik in het verleden.

Het ontstaan van taal
Wij zijn vertalers en ondertitelaars. Wij houden ons nog meer dan andere mensen met taal bezig. Voor ons is taal overal. En voor de hele mensheid geldt, dat wij ons van andere diersoorten onderscheiden door taal. Maar hoe oud is taal eigenlijk? Wanneer is taal ontstaan? Hebben alle talen een gemeenschappelijke voorouder?

Het is niet zo eenvoudig antwoord op deze vragen te geven. De onderzoeken naar het ontstaan van taal en de verspreiding van talen over de wereld, staan eigenlijk nog in de kinderschoenen. Er bestaat ook geen eenduidige visie op het ontstaan van talen.

Verschillende benaderingen
De een benadert dit vraagstuk via de evolutietheorie en gaat in de taal op zoek naar de kleinste klankeenheden die nog betekenisverschil aangeven (fonemen, zoals ‘d’ in dik, als je dit vervangt door ‘l’ of ‘s’ krijg je een ander woord met een andere betekenis) en probeert de afgeleiden daarvan terug te vinden in andere talen en op andere plaatsen. Hoe minder een taal verspreid is, hoe minder fonemen hij heeft, is uit eerdere studies gebleken.

Een andere benadering is dat de mens een aangeboren ‘linguïstisch instinct’ heeft. Noam Chomsky is een van de bekendste pleitbezorgers van deze theorie. Volgens Chomsky heeft de mens een aangeboren grammatica waaruit hij die modules kan kiezen die hij nodig heeft om zijn moedertaal te kunnen spreken. Bij het ontstaan van taal zou er ook een bepaald deel in de hersenen zijn gegroeid, de zogenaamde taalmodule.

Taalkundige tijdreis
Volgens recente studies is taal waarschijnlijk ontstaan en geëvolueerd tijdens de overgang van homo erectus naar homo sapiens, zo’n 100.000 jaar geleden. Hiervoor zijn aanwijzingen gevonden in de fysieke ontwikkeling van de eerste mens. Om meer dan losse kreten te kunnen produceren, moest het mond-keelgebied, het vocale apparaat, zich ontwikkelen tot wat het nu is.

Ongeveer 40.000 jaar geleden kwam de ontwikkeling van taal in een stroomversnelling doordat onze herseninhoud groeide en de samenleving complexer werd: de mens ging gereedschap maken, hutten bouwen en land bewerken. Daarbij waren goed communiceren en samenwerken een vereiste: taal was geboren.

Verspreiding van talen
Omdat de eerste mens in Afrika woonde, wordt aangenomen dat taal is ontstaan in Afrika en van daaruit over de wereld is verspreid. Om erachter te komen hoe dit gebeurde en wanneer, proberen historische taalkundigen de evolutionaire stappen terug te volgen. Bij gedocumenteerde talen is dat goed te doen. Maar het wordt giswerk als de teksten opraken.

Taalfamilies
Om toch enige houvast te hebben, worden talen ingedeeld in taalfamilies op grond van de wel geslaagde reconstructies. Een van deze taalfamilies is het Indo-Europees, waartoe ook het Nederlands behoort. Door overeenkomsten op te sporen, proberen taalkundigen te herleiden waar de taal vandaan komt.

Tegenwoordig spelen computersimulaties een grote rol in onderzoek naar talen. De onderzoeker voert cognaten (woorden die hetzelfde zijn in verschillende talen, zoals ‘nacht’, ‘nuit’ en ‘night’) in, waarna er via ‘trial-and-error’ geprobeerd wordt om een gemeenschappelijke eigenschap te vinden. Als de resultaten bekend zijn, worden de parameters gewijzigd en wordt weer gekeken wat een zoektocht naar gemeenschappelijke eigenschappen oplevert. Uit een recent experiment bleek dat grammatica ‘een gefossiliseerde toevalligheid’ is, die is doorgegeven aan volgende generaties. Wat de consequenties van deze resultaten zijn, moet nog blijken.

In het volgende deel van deze reeks: het Indo-Europees

Bronnen:
Talen van de wereld: http://nl.wikipedia.org/wiki/Talen_van_de_wereld
Glottogonie: http://nl.wikipedia.org/wiki/Glottogonie
Taal: http://nl.wikipedia.org/wiki/Taal
De Grote Taalatlas: http://www.wiedenhof.nl/ul/tk/pbl/atlas/
Babel or babble, artikel in The Economist van 14 april 2011: http://www.economist.com
Over Chomsky: http://www.chomsky.info/

Door Silvie van der Zee

Op vrijdag 30 maart organiseert Teamwork twee workshops waarin u leert om klanten te werven en te houden. Hierbij komen manieren aan bod om uw profilering te verbeteren en uw klantenbestand te vergroten en te verstevigen.

Cursusonderwerpen
Net zoals voor elk bedrijf is het voor u van belang om nieuwe klanten te krijgen en bestaande klanten vast te houden. In de cursus “Klanten krijgen, klanten houden” staat de vraag centraal wat klanten willen. Hoe komt u erachter wat de (on)bewuste wensen van uw klanten zijn en hoe speelt u daarop in?

In de cursus “Klanten werven via je website” leert u hoe u onderscheidend kunt zijn op internet, zodat potentiële klanten u beter vinden. Hoe onderscheidt u zich ten opzichte van alle andere vertaalbureaus? Hoe zorgt u ervoor dat klanten u vinden, op uw site blijven en later terugkomen? En hoe kunt u social media gebruiken op uw site? Daarnaast krijgt u tips over hoe u klanten het beste kunt adviseren over webteksten.

Sprekers
Joke Zwaal en Willem Verdaasdonk zijn deskundigen op het gebied van vertalen, marketing en ondernemen. Zij laten u tijdens de workshops kritisch nadenken over hoe u zelf onderneemt. Deze twee trainingen zijn bedoeld om u te inspireren en op nieuwe ideeën brengen.

Cursusinformatie
Beide workshops vinden op vrijdag 30 maart plaats in het Hotel Park Plaza te Utrecht en duren drie uur. De workshop “Klanten krijgen, klanten houden” wordt ’s ochtends gegeven. De workshop “Klanten werven via je website” vindt ’s middags plaats.

Inschrijving is mogelijk voor de hele dag of voor één van de workshops. Bij inschrijving voor 27 februari geldt een vroegboekkorting van EUR 50. Er geldt een extra korting van EUR 40 als u zich voor beide workshops inschrijft.

Teamwork heeft een aanvraag voor 3 PE-punten per workshop (categorie A t/m D) ingediend bij Bureau BTV.

Meer informatie: www.teamwork-vertaalworkshops.nl

Door Mariëlle van Benthum

Wij vertalers zijn gek op woordenboeken. En dan wel het liefst met zo veel mogelijk extra informatie. Het digitale Engelstalige woordenboek op www.wordnik.com combineert definities van woorden met onder meer voorbeelden, synoniemen, antoniemen, afbeeldingen en geluidsfragmenten van het gezochte woord op basis van informatie op internet. Hieronder een beknopt overzicht van de mogelijkheden en eigenschappen van Wordnik.

BronnenDe definities op Wordnik zijn afkomstig uit meerdere bronnen, waaronder American Heritage® Dictionary of the English Language, Century Dictionary en Wiktionary. De afbeeldingen komen van Flickr en ook Twitter vormt een bron van informatie. Voorbeelden komen uit bekende bladen als The Wall Street Journal en USA Today, en van websites en blogs.
VoorbeeldenWordnik zoekt zijn voorbeelden op internet. Zo zie je in de praktijk hoe het gevonden woord wordt gebruikt. Erg verhelderend.
Proef op de somDe beste manier om de waarde van dit online woordenboek te bepalen, is een proef op de som te nemen. Daarom heb ik het woord ‘stone’ opgezocht op Wordnik.
DefinitieWordnik vertelt me dat 'stone' zowel wordt gebruikt als zelfstandig naamwoord, bijvoeglijk naamwoord en als werkwoord.
EtymologieHet woord komt uit het Middelengels, en stamt van het Oudengelse stān.
SynoniemenEr worden 18 synoniemen getoond. Wordnik defnieert synoniemen als 'woorden met dezelfde betekenis'. Enkele ervan zijn 'harden' en 'mirror'. Ik vind niet dat alle synoniemen voor de hand liggen.
HyperoniemenDan is er nog een lijst hyperoniemen, ofwel woorden die algemener of abstracter zijn dan het zoekwoord, zoals 'material' en 'coldness'.
HyponiemenJe vindt specifiekere woorden als 'marble' en 'petrifaction' in het overzicht van hyponiemen.
Zelfde contextJe ziet ook een overzicht van woorden die in dezelfde context worden gebruikt, bijvoorbeeld 'light' en 'rock'.
Omgekeerd woordenboekWat ik ook interessant vind is de kolom 'reverse dictionary', met woorden waarbij de zoekterm in de definitie staat. In dit geval zijn dat bijvoorbeeld 'emerald' en 'monolith'.
Foto’sEr volgt nog een twintigtal foto's.
UitspraakJe kunt op Wordnik ook de uitspraak van je zoekterm beluisteren en tweets lezen je zoekterm bevatten.
StatistiekenWordnik houdt ook statistieken bij van hoe vaak het woord is opgezocht en wat de scrabble-score is. Ook handig om te weten.
Hier gaan we meer van horen
Wordnik is een erg waardevolle website die dagelijks wordt bijgewerkt en dus alleen maar interessanter wordt. Je kunt begrippen hier letterlijk ruim zien of juist specifieker maken.

Door Mark van den Brink van Vertaalbureau Perfect en Sigrid Lensink-Damen

Het overkomt ons allemaal wel eens: heb je een prachtige vertaling geleverd, krijg je een boze klant aan de telefoon. Dit was bepaald niet wat hij ervan verwacht had. Wat nu? Hier volgen een paar tips om je huidige en toekomstige klanten een beter beeld te geven van het vertaalproces en duidelijke afspraken te maken voor een betere dienstverlening.

Moet echt alles vertaald worden?
Vindt je klant de offerte te hoog? Vraag je klant dan wat het doel van zijn tekst is. Welke boodschap wil hij overbrengen? In het algemeen geldt: hoe minder overbodige zaken, hoe krachtiger de tekst. Geef je klant het advies alleen datgene te laten vertalen wat voor hem en zijn klanten van belang is. Wanneer hij lange Nederlandse teksten wil laten vertalen, kun je voorstellen dat hij een kortere versie van de tekst aanlevert.

Vraag om beeld- en referentiemateriaal
Een afbeelding kan een lange beschrijving vaak verduidelijken. En dat is uiteraard nuttig om een tekst zo duidelijk mogelijk te vertalen. Vraag de klant ook om referentiemateriaal, zoals oude brochures in de doeltaal, websites en ander naslagwerk. Zo krijg je gevoel voor de stijl en het jargon van je klant.

Vraag of de tekst gelokaliseerd moet worden
Lokaliseren betekent dat je de tekst aanpast aan de gebruiken van het land. Of wil de klant een vleugje Nederlandse cultuur handhaven in de tekst? Goed overleg biedt uitkomst, maar houd altijd het doel van de tekst voor ogen. Soms is lokaliseren gewoon nodig.

Is stijl belangrijk?
Wil de klant dat de tekst wordt herschreven of afgestemd op de doelgroep? Vergaar zoveel mogelijk informatie over doel en achtergrond van de tekst als je een vertaling wilt die het beoogde effect sorteert.

Zorg dat je goedkeuring van de klant hebt om de tekst waar jij dat nodig acht aan te passen of maak duidelijke afspraken over de door te voeren wijzigingen. Zo voorkom je onenigheid achteraf en is de klant zeker tevreden over de aanpassingen.

Een volledige en correcte brontekst is het halve werk
Geeft de klant je een te krappe deadline en moet je beginnen voordat de definitieve tekst klaar is? Zorg er dan voor dat elke versie voorzien is van datum en tijd en laat alle wijzigingen duidelijk markeren. Maar je kunt beter wat extra tijd vragen. Net als voor elke andere vertaling geldt ook nu: plan het vertaalwerk ruim in, dan kun je de tekst nog even laten liggen en er later met een frisse blik naar kijken. Vaak kun je er dan nog enkele fouten of minder mooie formuleringen uit halen.

Specialistische teksten vragen om gespecialiseerde vertalers
Ben je een projectbeheerder bij een vertaalbureau, dan kun je informatie geven over de uiteindelijke vertaler. Dit geeft de klant meer vertrouwen dat zijn tekst in goede handen is. Stuur de klant eventueel eerder gemaakte, soortgelijke vertalingen. Zorg er ook voor dat de vertaler precies weet wat de klant wil.
Ben je freelancer, overtuig je klant door hem je vertaalwerk te laten zien.

De puntjes op de i
Vraag om een proefdruk en corrigeer die eventueel. Adviseer je klant om de allerlaatste versie van de tekst altijd te laten controleren door een moedertaalspreker met gevoel voor taal. Dit kan jij zelf zijn, maar beter nog iemand die met een frisse blik naar de tekst kijkt.

Corrigeer de tekst niet op basis van telefonische aanwijzingen. De kans op misverstanden is levensgroot.

Waar voor zijn geld
Je wilt de klant waar voor zijn geld geven, maar niet verzanden in lange e-mailwisselingen over kleinigheden. Wees duidelijk over de kosten en waar de grenzen van je dienstverlening liggen.
Ben je bang dat de klant niet gaat betalen? Vraag dan een aanbetaling.

Betrokkenheid
Het kost misschien tien minuten meer om met je klant te overleggen, maar uiteindelijk kun je je daarmee veel frustratie besparen en je klant tevreden houden.

Als je maar een paar van de adviezen in deze vertaalwijzer ter harte neemt, wordt je vertaling al kwalitatief beter!

Door Mariëtte van Drunen

Velen van ons denken er elk jaar opnieuw over na: moeten we onze tarieven verhogen, hetzelfde houden, of misschien wel verlagen? Wat doet de rest? Daarom hebben we op de site van Vertalersnieuws een kleine enquête gehouden met precies deze vraag.

Uit de enquête, waaraan 44 personen hebben meegedaan, bleek dat slechts 1 deelnemer van plan is zijn of haar tarieven te verlagen. Gelukkig maar, want het leven is veel te duur om voor minder geld te gaan werken. Twintig procent van de deelnemers gaf aan zijn of haar tarieven in 2012 te verhogen en maar liefst 52 procent van de deelnemers laat de tarieven zoals ze zijn. De overige 25 procent weet nog niet wat te doen.

Is dat nu goed nieuws? Wat mij betreft wel. Af en toe lees je zulke negatieve berichten over dalende tarieven, dat het lijkt alsof iedereen met zijn tarieven is gezakt. Maar dat is dus niet zo. Sterker nog, 1 op de 5 deelnemers verhoogt zijn of haar tarieven in 2012. Dat lijkt me een prima verhouding. We hoeven immers niet elk jaar met de prijs omhoog, dat zou geen klant pikken.

Mijn advies: let op dat je niet te weinig vraagt op basis van geruchten en vage informatie, maar onderzoek goed welke tarieven collega’s hanteren. Maak een realistische afweging van wat jij waard bent. Je hoeft niet de duurste te zijn als je ook niet de beste bent. En als je wel heel erg goed bent, dan mag je best wat meer vragen. Uiteindelijk is het belangrijk dat je ervan rond kunt komen en zou het wel heel fijn zijn als je ook nog probeert niet voor marktbederf te zorgen door ver onder de tarieven van anderen te werken.

Door Eva Schwarzberg

De Vlaamse Auteursvereniging (VAV) heeft eind 2011 het inkomen en de sociaaleconomische situatie van literaire vertalers in Vlaanderen in kaart gebracht. Het onderzoek kwam tot stand met steun van de Vlaamse minister van Cultuur Joke Schauvliege en de expertise van het Vlaams Fonds voor de Letteren. Wat zijn de uitkomsten en wat vertellen deze over de situatie in Nederland?

Uit het onderzoek zijn de volgende zaken naar voren gekomen:

1. De respondenten van het onderzoek zijn hoog opgeleid, 90% is afgestudeerd aan de universiteit.
2. Volgens de respondenten zelf is een universitaire opleiding een voorwaarde om goede vertalingen te kunnen leveren.
3. Voor 39% van de respondenten vormt literair vertalen het hoofdberoep, maar ze hebben ook nevenactiviteiten als niet-literair vertalen, redactiewerkzaamheden, copywriting. In Nederland is 70% van de literaire vertalers fulltime werkzaam als literaire vertaler.
4. Van de respondenten kan 79% niet rondkomen van de inkomsten uit literair vertaalwerk. Gemiddeld wordt er per maand 1352 euro netto verdiend, incl. subsidie. Zonder subsidie bedraagt het inkomen gemiddeld 787 euro netto per maand.
5. Literaire vertalers die ook niet-literair vertalen hebben een gemiddeld netto-maandinkomen van 1784 euro, inclusief subsidie of 1483 euro zonder subsidie.
6. Alle respondenten zien literair vertalen als een creatief en uitdagend beroep.
7. Fulltime literaire vertalers kunnen 3 boeken per jaar, ca. 200.000 woorden, vertalen. Meer zou volgens hen de kwaliteit op het spel zetten.
8. De vaste woordprijs voor literaire vertalingen bedraagt 6,3 eurocent. Gecombineerd met bovenstaand volume verdient een literaire vertaler dan 12.600 euro per jaar.
9. Literaire vertalers vinden het lastig een goede balans te vinden tussen literair vertalen en andere werkzaamheden. Niet-literair vertalen betaalt niet alleen beter, het kan ook sneller. Minder literair vertalen leidt tot minder tijd voor literair vertalen en is ook nadelig om routine op te bouwen als literair vertaler.
10. 61% van de literaire vertalers is tussen de 45 en 64 jaar. Jongere vertalers zijn wel enthousiast voor het vak, maar ondervinden problemen bij het krijgen van een eerste opdracht. Daarom kiezen zij vaak voor een baan met een zekerder inkomen, zodat ze de vaste lasten en de opvoeding van hun kinderen kunnen betalen. Geen van de respondenten is een alleenstaande ouder met één of meer kinderen.

Aanbevelingen naar aanleiding van de uitkomsten van het onderzoek:

1. Er moet meer aandacht komen voor literair vertalen in bestaande opleidingen. De nieuwe Masteropleiding Literair Vertalen die waarschijnlijk in september 2012 start vormt een mooie stimulans.
2. Meer ondersteuning van literaire vertalers op het gebied van ondernemen.
3. De inzet van mentoren (gevestigde vertalers) voor beginnende literaire vertalers.
4. Nederland domineert momenteel de literaire boekenmarkt. Daarom worden zogenaamde duovertalingen in het leven geroepen: samenwerking van Nederlandse en Vlaamse vertalers. Verder komt er ook meer onderzoek naar deze dominantie van Nederland.
5. Meer naamsbekendheid van literaire vertalers door hen als kenners van een auteur te laten optreden en door hen zichtbaarder te maken in de media.
6. Ervaren vertalers verdienen nu evenveel als beginnende vertalers vanwege de vaste woordprijs, subsidies, haalbaar vertaalvolume e.d. Zaken die wellicht heroverwogen moeten worden.
7. Vertaalopdrachten voor literaire tijdschriften moeten beter beloond worden.
8. Om de waardering voor het literaire vertaalvak tot uitdrukking te brengen, zou er een Vlaamse vertalersprijs moeten komen.
9. De grote verschillen tussen de tarieven voor literaire vertalingen en niet-literaire vertalingen moeten verkleind worden.
10. De beoordelingsprocedure voor subsidies moet - volgens de vertalers - op de schop. Veel vertalers vragen zich bijvoorbeeld af of er ook subsidies kunnen worden gegeven voor minder literaire genres, waaronder de misdaadliteratuur.

Wat doet de Vlaamse Auteursvereniging (VAV)?

1. De VAV informeert literaire vertalers over opleidingen, rechten, tarieven etc.
2. Vlaamse vertalers, het Vlaams Fonds voor de Letteren en uitgevers werken nu met Nederlandse modelcontracten. VAV wil graag een Vlaams modelcontract opstellen.
3. VAV wil meer symbolische en financiële waardering voor het literaire vertaalvak en zal opdrachtgevers hierop wijzen.
4. VAV wil literaire vertalers met elkaar in contact brengen om hun onderhandelingspositie te verbeteren.

De uitkomsten van het Vlaamse onderzoek zeggen helaas niet veel over de Nederlandse situatie. De Nederlandse afzetmarkt is groter en zowel Vlaamse als Nederlandse uitgevers kiezen daarom vaker voor Nederlandse vertalers. Dit is uiteraard gunstig voor de Nederlandse literaire vertalers, maar zegt niets over hun inkomen.

Bronnen:
Inkomensonderzoek 2011 VAV
Artikel Expertisecentrum Literair Vertalen

Door Mariëlle van Benthum

Marta Stelmaszak vertaalt uit onder meer het Engels, Frans en Noors naar het Pools en vanuit het Pools naar het Engels. Op haar website (www.wantwords.co.uk) biedt ze een gratis cursus zakendoen aan voor vertalers. De cursus omvat praktische informatie over onder meer marketing, management, kwaliteit, administratie, financiën en IT.

Je kunt je via de Engelstalige website aanmelden. Dan ontvang je de lessen in je postvak in. Ontvang je de lessen liever niet in je postvak, dan lees je ze via de website. Leuk vind ik dat Marta haar kennis deelt op een gezellige manier en daarbij niet zuinig is met humor. Misschien is 'lessen' een wat overdreven woord en is het meer een opsomming van tips. En ze zet je aan tot nadenken over zaken waar je zelf ook mee te maken hebt.

Wie zijn je klanten?
In les 2 vraagt Marta of je je klanten eigenlijk wel kent. Ze spoort je aan om na te denken over je strategie en concrete antwoorden te geven. Wie zijn je klanten? Wat hebben ze van jou nodig? Wat vinden ze belangrijk? Marta sluit de les af met een case study om over na te denken.

Personal branding
In de supermarkt kies je steeds dezelfde fles wasmiddel, terwijl er toch een groot aanbod is. Waarom kies je steeds hetzelfde merk? Het aanbod aan vertalers is ook groot. Hoe zie jij jezelf en je zaak? Hoe presenteer je je zaak naar de buitenwereld? Doe je iets aan personal branding? En zou je op basis daarvan jezelf een vertaalopdracht geven?

Vaardigheden
Wat moet je eigenlijk kunnen als vertaler?

• Vertalen, natuurlijk. Maar met name als freelance vertaler komt er nog veel meer bij ons beroep kijken.
• Een zakelijk instinct. Waar zitten de grote bedrijven in de buurt? Wie zijn de managers en hoe kun je met hen in contact komen?
• Besluitvaardigheid. Je moet in je eentje overal voor zorgen. Vergeet je een rekening te sturen, dan komt het geld niet aanwaaien. Jouw rekeningen moet je ondertussen gewoon betalen. En er is niemand anders om de schuld te geven.
• Sociale vaardigheden om met klanten te onderhandelen en werkoverleg te voeren.
• Emotioneel in balans
  Je moet emotioneel sterk zijn omdat je bij tegenslag niemand hebt om even 'tegen aan te praten' en je verhaal kwijt te kunnen of, beter nog, iemand anders een oplossing te laten zoeken.

En zo gaat de lijst maar door met proactief, creatief en multifunctioneel zijn, zelfkennis hebben enzovoorts.

Vooroordelen over vertalers
Leken weten dat vertalers vrouwen zijn van minimaal 40 en een bril dragen. Ze praten niet veel, want ze zitten de hele dag aan de computer of met hun neus in de boeken. Bovendien houden ze niet van mensen. Ze dragen ouderwetse kleren, want ze komen toch bijna nooit onder de mensen. Ze spreken veel talen en zijn een soort wandelend woordenboek. Eigenlijk hadden ze wel een echt beroep willen hebben, maar dat zat er nu eenmaal niet in. Marta geeft tips om de vooroordelen te bestrijden. Ken je zelf nog andere vooroordelen?

Help, wat nu?
Hoe los je acute problemen op? Je zit zonder internet. De computer crasht. Of je wordt ziek. Wat doe je om het op te lossen? Of je hebt gewoon te veel werk. Een klant komt steeds met veel feedback. Denk na over wat er allemaal mis kan gaan en maak een plan B.  

En verder
Je vindt verder nog tips voor onder meer tijdplanning en leren op afstand. Petje af voor Marta dat ze al deze informatie en eyeopeners op zo'n leuke manier aanbiedt.

Bron: www.wantwords.co.uk

Beste lezers,
Foto: M. van Drunen
Wij wensen jullie graag een heel fijne vakantieperiode, mooie feestdagen en een heel gelukkig 2012!

Omdat we een paar weken vakantie vieren, verschijnt er begin januari geen Vertalersnieuws, maar we zijn er ook in 2012 weer met nieuwe edities vol interessant vertalersnieuws.

Dus tot volgend jaar!

Hartelijke groeten,

Mariëlle, Eva en Mariëtte

Door Arno Peters en Mariëtte van Drunen

OmegaT is professionele open source-vertaalgeheugensoftware die bruikbaar is op meerdere platformen. Is deze software de moeite waard om eens te proberen?

De vertaalgeheugensoftware OmegaT is alweer sinds 2002 in ontwikkeling. De huidige projectleider, Didier Briel, brengt regelmatig nieuwe versies uit, die gepaard gaan met met een hele waslijst aan verbeteringen en functionele uitbreidingen. De broncode is beschikbaar onder een Open Source licentie, wat betekent dat u de software ook zelf mag aanpassen. In 10 jaar tijd is OmegaT uitgegroeid tot een volwaardig platform dat vertalers helpt om efficiënter te vertalen.

Flexibel
In tegenstelling tot een aantal andere vertaalgeheugenprogramma’s is OmegaT een op zichzelf staand programma. Dankzij de bestandsfilters hoeft de vertaler niet per se te beschikken over het programma waarmee de bronbestanden gemaakt zijn, zoals Word of PowerPoint. En omdat OmegaT in Java is geschreven, is de software bruikbaar met zowel Windows, Mac als Linux. Helaas kan OmegaT, net als Trados en Wordfast, geen plaatjes bewerken.

OmegaT ondersteunt sinds versie 2.5.0 standaard 27 bestandstypen, waaronder: (X)HTML, Microsoft Open XML (.docx, .xlsx, .pptx), OpenDocument (.odt, .ods, .odp), XLIFF, DocBook en PO. En na installatie van een speciale uitbreiding, genaamd Okapi Filters Plugin, ondersteunt het vertaalgeheugenprogramma ook Trados TagEditor TTX-bestanden, Wordfast Pro TXML-bestanden en InDesign IDML-bestanden.

Erg handige mogelijkheden
U kunt in OmegaT meerdere vertaalgeheugens en woordenlijsten gebruiken en woordenboeken installeren voor spellingcontrole. Als u samenwerkt met andere vertalers, kunt u de vertaalde segmenten voorzien van commentaar of zelfs van alternatieve vertalingen.

Overzichtelijk
De organisatie van vertaalprojecten binnen OmegaT is heel makkelijk: alles is te vinden in submappen onder de projectmap. Externe vertaalgeheugens komen in de submap tm, woordenlijsten in de submap glossaries en woordenboeken in de submap dictionaries. De bronbestanden moeten, eventueel in hun oorspronkelijke mappenstructuur, in de submap source staan. OmegaT zet de vertaalde bestanden vervolgens, met dezelfde mappenstructuur, in de submap target.

Hoe het werkt
OmegaT werkt met bestandsfilters. Eerst leest OmegaT het vertaalgeheugen van een project. Vervolgens kopieert OmegaT de inhoud van elk bronbestand naar een doelbestand. Tijdens deze kopieeractie filtert de software de inhoud op vertaalbare segmenten en vervangt OmegaT eerder vertaalde segmenten in de brontaal door de corresponderende vertalingen uit het vertaalgeheugen. OmegaT slaat de doelbestanden waar mogelijk in hetzelfde bestandsformaat op als het origineel. Wanneer u OmegaT opent, verschijnt overigens altijd de gids Snel Starten. Daarin kunt u snel de basisprincipes nalezen voor u aan de slag gaat.

Is OmegaT de moeite waard?
Ja, OmegaT is zeker de moeite van het proberen waard. Ik heb OmegaT al eens gebruikt en kon er toen heel snel mee aan de slag, bijna zonder de handleiding te lezen. Het is een eenvoudig te gebruiken programma en het biedt een breed scala aan mogelijkheden. Bovendien is het gratis en mag je het programma zelf op maat maken.

Praktische informatie
De documentatie van OmegaT is beschikbaar in 29 talen, waaronder het Nederlands. OmegaT is gratis te downloaden via www.omegat.org. De Okapi Filters Plugin waarmee u meer bestandsformaten kunt vertalen, vindt u op de website van Okapi Tools: www.opentag.com/okapi.

Door Mariëlle van Benthum

Als vertaler of tolk komen we dag in, dag uit nieuwe woorden tegen. Een goede woordenkennis is voor ons dan ook onmisbaar. Dictionary.com heeft een paar leuke websites waarmee we snel nieuwe woorden kunnen leren. En wie van ons wil dat nou niet?

Word Dynamo
Met Word Dynamo kun je op een leuke en snelle manier woorden leren in een andere taal. Uitgangspunt hierbij zijn woordenlijsten. Je kunt zelf lijsten met woorden toevoegen, die je vervolgens via allerlei spellen en kwissen beter leert onthouden. Je kunt ook gebruikmaken van de woordenlijsten die anderen al hebben toegevoegd. Word Dynamo maakt dus gebruik van crowd sourcing.

Word Challenge
Bij een van de spellen op Word Dynamo, Word Dynamo Challenge, krijg je een idee van de grootte van je woordenschat in het Engels. Eerst kies je een niveau op basis van je eigen opleidingsniveau. Daarna zie je tien begrippen met vier mogelijke definities. Uiteraard probeer je de juiste te kiezen. Je score wordt getoond als een cijfer. Leuk is dat je aan het einde van de test snel in een visuele weergave te zien krijgt of je niveau hoog is, of dat er nog veel werk aan de winkel is. Met de knop 'Post to Facebook' kun je je score delen met je vrienden. En als je nieuwsgierig bent geworden naar de vraag of het geschatte aantal woorden dat je kent echt niet hoger is, dan klik je op de knop 'Unlock next level' voor nieuwe ronden, nieuwe kansen.

Kruiswoordpuzzels, meerkeuzevragen en luistertoetsen
Bij de activiteit van je keuze, geef je ook weer een niveau op. Daarna kies je een onderwerp. Dit kan variëren van taalgerelateerde zaken tot aardrijkskunde en andere wetenschappelijke onderwerpen. Er zijn ook standaardtests, zoals TOEFL (Test of English as a Foreign Language). Zo kun je oefenen of jezelf testen voor het officieel erkende TOEFL-niveau. Je kennis wordt getest met uitdagingen als een kruiswoordpuzzel, meerkeuzevragen en een luisteroefening.

Hoe werkt het?
Om een woordenlijst toe te voegen, moet je je eerst registreren. Ik heb een tiental Nederlandse woorden opgegeven met de bijbehorende Engelse vertaling. Daarna heb ik de woordenlijst opgeslagen en op basis daarvan een kruiswoordpuzzel gemaakt met de woorden die ik heb toegevoegd. De omschrijvingen waren in het Nederlands, de in te vullen woorden in het Engels. Erg leuk en een uitstekende manier om te oefenen.

Je woordenlijst wel of niet delen
Als je een woordenlijst hebt toegevoegd, kun je aangeven of jij alleen toegang hebt tot de woordenlijst of dat je deze deelt met andere gebruikers van Word Dynamo. Als je een woordenlijst hebt samengesteld, kun je aangeven in welke taal je lijst is, voor welk niveau hij bedoeld is en welk vakgebied hij betreft.

Nederlands komt (nog) niet voor in het overzicht van talen waaruit je kunt kiezen. Dat hoeft op zich geen probleem te zijn. Als we maar voldoende Nederlandse woordenlijsten toevoegen, neem ik aan dat Dictionary.com, de maker van Word Dynamo, onze taal op termijn wel toevoegt aan de keuzelijst.

Nut voor vertalers
Word Dynamo is een website die het leren van woorden plezierig maakt. Als hulp bij het leren van termen en woorden zie ik hier zeker de meerwaarde van. Ik verwacht echter niet dat deze oefeningen direct meerwaarde hebben bij het maken van vertalingen. Dat denk ik omdat het aanbod van andere hulpmiddelen, zoals vertaalgeheugens en terminologieoplossingen, groot is. De inhoud van Word Dynamo moet nog flink groeien om dit aanbod te evenaren of te verbeteren. Word Dynamo is ook niet bedoeld als hulpmiddel voor vertalers, maar vooral als gereedschap bij het leren of verbeteren van je vaardigheid in je eigen of een vreemde taal. En daarin zijn ze wat mij betreft met vlag en wimpel geslaagd.

Ben jij een ervaren tolk, vertaler of ondertitelaar en wil je graag bijdragen aan de blog Vertalersnieuws? Wil je jezelf en je collega's op de hoogte houden van relevant nieuws en evenementen voor tolken, vertalers en ondertitelaars? Wil je graag al doende leren om nog beter te schrijven en teksten te corrigeren? Dan ben jij misschien wel de perfecte uitbreiding van ons redactieteam.

Jij:

• Bent professioneel tolk, vertaler of ondertitelaar
• Kunt vlotte, goed gestructureerde teksten schrijven (voor op het beeldscherm)
• Kunt teksten corrigeren op taalgebruik, structuur en inhoud
• Werkt graag samen om een tekst zo goed mogelijk te maken
• Kunt goed omgaan met een kritische blik van je mederedacteuren
• Hebt tijd om één à twee artikelen per drie weken te schrijven en daarnaast de andere teksten te corrigeren en regelmatig zelf onderwerpen te bedenken voor Vertalersnieuws

Wij:

• Kijken je teksten voor je na, waarna je zelf de definitieve versie maakt
• Overleggen graag welke onderwerpen interessant zijn voor Vertalersnieuws
• Bepalen in overleg welke teksten geschikt zijn, dus soms kunnen teksten geweigerd worden of zijn er veel aanpassingen nodig
• Komen een paar keer per jaar bij elkaar voor een redactievergadering, verder verloopt het contact veelal via e-mail

Wat krijg je ervoor terug?

• Je naam komt natuurlijk bij jouw artikelen te staan.
• Je profiel komt op de site van Vertalersnieuws te staan.
• Je leert er elke keer weer van.
• Je verdiept je in onderwerpen waar je misschien zelf niet aan gedacht zou hebben.
• Je hebt leuk contact met je mederedacteuren.
• En natuurlijk: naam en faam, HA!

Interesse?
Stuur dan je vragen en/of je cv met toelichting naar Mariëtte van Drunen via taal @ mvdtranslations.nl. Het hoeft geen formele sollicitatiebrief te zijn, als we maar kunnen zien waarom je geschikt zou zijn als redactielid.

Door Ben van Nugteren en Eva Schwarzberg

Op aanraden van twee trouwe abonnees van het blad De Talen hebben we de uitgever, Ben van Nugteren, gevraagd iets meer te vertellen over dit tijdschrift voor vertalers.

De Talen
De Talen bestaat inmiddels 128 jaar, maar is nog steeds toonaangevend op vertaalgebied. Het verschijnt tien maal per jaar en biedt iedereen met belangstelling voor talen en vertalen de mogelijkheid zijn of haar kennis te verbreden en vaardigheden aan te scherpen. Het niveau is hoog en is toegesneden op studenten die een HBO- dan wel een universitaire opleiding volgen op (ver)taalgebied. Daarnaast zijn er nogal wat zelfstandig gevestigde vertalers op het blad geabonneerd om hun vaardigheden op peil te houden of uit te breiden. De Talen draait om de talen Duits, Engels, Frans en Spaans.

Algemene teksten
Veel abonnees hebben een gespecialiseerde vertaalpraktijk, maar vinden het prettig om daarnaast te vertalen in algemene zin. De opgaven die De Talen biedt, zijn vaak artikelen uit internationale kranten en tijdschriften. Ze worden door de redacteuren uitgekozen vanwege een bepaalde gebruikte stijl of het voorkomen van bepaalde vertaalproblemen. Zo kan de abonnee elke maand zijn of haar vaardigheden aanscherpen. Het niveau is pittig, maar voor een gevestigd vertaler uitstekend te doen.

Hoe goed vertaalt u?
Een van de unieke mogelijkheden van De Talen is dat u maandelijks een door u vertaalde tekst kunt inzenden, die vervolgens door een professionele redacteur wordt nagekeken. De betreffende opgave wordt twee maanden later (geanonimiseerd) in het blad besproken: een uitgelezen manier om uw vertaalvaardigheid met die van anderen te vergelijken.

Een abonnement op De Talen vormt een prima mogelijkheid om goedkoop en op een prettige manier uw vertaalvaardigheden op peil te houden. Bovendien zijn de kosten van het abonnement aftrekbaar van de inkomstenbelasting.

(Proef)abonnement
Om u kennis te laten maken met het blad, biedt Uitgeverij Tandem Felix een proefabonnement, zowel op papier als in pdf, van drie maanden voor € 27,00.Mocht u zich daarna willen abonneren, dan geldt een reductie van 15% op de abonnementsprijs voor de nummers die overblijven tot het eind van 2012, te weten € 11,50 per nummer. U kunt zich aanmelden via info @ tandemfelix .nl.

Door Mariëlle van Benthum

De online database Open-Tran.eu geeft gratis toegang tot een groot aantal vertalingen van termen uit belangrijke FOSS-applicaties (free and open source software), zoals OpenOffice.org en Mozilla. De meeste termen in de database zijn begrippen die voorkomen in de gebruikersinterface van deze programma’s. Open-Tran.eu is ook geïntegreerd in verschillende vertaalprogramma's, bijvoorbeeld Virtaal.

Een proef op de som
Als voorbeeld vraag ik de Nederlandse vertaling op van het Engelse woord 'checkbox'. Het resultaat is een lange lijst met opties. Achter 'keuzevakje' staat dat deze vertaling negen maal voorkomt. Een symbool geeft aan waar de vertaalde term vandaan komt. In dit geval gaat het om het programma KDE Localization. Gnome Gnumeric gebruikt de term 'vinkje'. Een cijfer links van de vertaling geeft de betrouwbaarheid van de vertaling aan, waarbij een '1' betrouwbaarder is dan een '2'.

Handig
Als je vaak in dezelfde talencombinatie zoekt, is er een manier waarmee je kunt voorkomen dat je de talen steeds moet opgeven bij het openen van de site van Open-Tran.eu. Voor bijvoorbeeld vertalingen van het Engels naar het Nederlands gebruik je de URL http://en.nl.open-tran.eu en deze sla je op als favoriet in je internetbrowser. Als je deze favoriet dan op een later tijdstip opent, staat de talencombinatie direct goed.

Online of lokaal
Je kunt de vertalingen online opzoeken of de database downloaden en vervolgens lokaal doorzoeken. Het nadeel van lokaal installeren is dat je de database regelmatig moet bijwerken om steeds met de actuele versie te kunnen werken.

Functionaliteit uitbreiden en verbeteren
Op de website http://open-tran.eu/dev.html is beschreven hoe je kunt helpen de mogelijkheden van open-tran verder uit te breiden of te verbeteren, of de functionaliteit van de site kunt integreren in bestaande software.

Tot slot
Een prima initiatief, deze website. Wie nog tips en suggesties heeft voor open-tran, wordt uitgenodigd om deze te delen via de website van open-tran.eu. Bij mijn volgende zoektocht naar een vertaling van softwaretermen, ga ik zeker open-tran raadplegen. Hebben jullie hier al ervaringen mee?

Door Mariëlle van Benthum

Op 10 november is ‘De torrie van Mattie’ verschenen. Dit is een hervertelling van het bijbelboek Matteüs in straattaal, geschreven door Daniel de Wolf. Een fragment: "De gewoonte was toen om geen seks voor het huwelijk te hebben. Maar Maria bleek ineens pregno te zijn. Jowie kwam er achter en hij was omin depressed, want hij dacht dat ze met een ander gebald had."

Straattaal
Straattaal is voor volwassenen soms nauwelijks te begrijpen, maar voor jongeren helemaal hip. Het is een combinatie van woorden die veel voorkomen in berichtenverkeer via msn en sms, en van woorden uit andere talen.

De teksten bevatten dan ook veel Engelse woorden. Bijvoorbeeld: 'We maken een jump in de tijd', 'Maak een U-turn' en 'Voor Mattie was het crystal clear'. De hoofdstukken bevatten speciale informatieblokken die de kop 'Explanation' hebben. Niet alleen de taal is hypermodern. Aan de verhalen zijn moderne details toegevoegd. Zo komt de McDrive erin voor, postcodegebied en Discovery.

Uitleg
De bijbel in straattaal bevat verhalen van Jezus geboorte tot Zijn sterven aan het kruis en Zijn opstanding. Er wordt aanvullende uitleg gegeven om duidelijk te maken wat Jezus bedoelt. De uitgave is tot stand gekomen door samenwerking tussen Youth for Christ, het Nederlands Bijbelgenootschap en Ark Mission.

Gratis beluisteren via mp-3
Op de website www.straatbijbel.nl kun je het boek gratis beluisteren in mp3-formaat. Tevens zie je in de inhoudsopgave vier verhalen die je vast kunt lezen als voorbeeld. Zo zijn er de verhalen 'Jezus de asielzoeker', 'Johnnyboy de Doper' en 'Sta op uit je rolstoel'.

Daniel de Wolf
Daniel de Wolf is geboren in 1973, en is vader van twee dochters in Rotterdam. Hij geeft leiding aan Thugz Church (‘kerk voor tuig’) en spreekt daarbij veel jongeren. Daniel was eerder jongerenwerker bij Youth for Christ en werkte tot voor kort als pastor in een gevangenis. Ook heeft hij met drugsverslaafden gewerkt en gaf hij voorlichting op scholen.

Bron: www.straatbijbel.nl

Door Mariëlle van Benthum

Op 15 november is er een bijgewerkte editie verschenen van het Witte Boekje. Het Witte Boekje is een praktische spellinggids die hulp biedt bij het correct schrijven van woorden. Er zijn onder andere nieuwe woorden opgenomen en eigen namen zoals Cruijff en YouTube.

Het Witte Boekje is samengesteld door de Taaladviesdienst van het Genootschap Onze Taal, in samenwerking met schrijf- en taaldeskundige Wim Daniëls. Jaarlijks beantwoorden deze taaladviseurs vele spellingvragen en daarom weten ze goed wat er mis gaat bij het spellen. En misschien nog wel belangrijker: ze weten ook hoe je dit kunt oplossen en uitleggen. De spellingregels worden dan ook op heldere wijze uitgelegd.

In vergelijking met het Groene Boekje heeft de lezer met deze spellinggids meer spellingvrijheid. In sommige gevallen sluit de witte spelling beter aan bij het taalgevoel. Verschillende grote uitgeverijen volgen het Witte Boekje. Bijvoorbeeld de Volkskrant, NRC Handelsblad, Elsevier en de NOS volgen het Witte Boekje.

Meer informatie:
http://www.onzetaal.nl/boeken/het-witte-boekje-editie-2012

Door Mariëtte van Drunen

Eerder dit jaar was er flink kritiek op de in juli gelanceerde site www.geregistreerdetolken.nl. Ten eerste begreep een aantal vertalers niet wat deze site met Bureau Wbtv te maken had en daarna signaleerde Bureau Wbtv dat er fouten in het register zaten. Ook werd er door sommigen geklaagd dat de site nergens voor nodig was en daarom het geld niet waard was. Anderen waren het niet met alle kritiek eens en schreven zich direct in voor een advertentie. Wat was er aan de hand?

De site geregistreerdetolken.nl biedt tolken en vertalers die in het Register Beëdigde Tolken en Vertalers (Rbtv) ingeschreven staan de mogelijkheid tegen betaling een profiel online te plaatsen. Een aantal van de vertalers en tolken die door de site werd benaderd om te adverteren, uitte hierover hun verontwaardiging in een discussie op LinkedIn voor NGTV-leden of beklaagde zich bij Bureau Wbtv. Ze waren al ingeschreven in het Rbtv en dachten dat de site zich wilde voordoen als een officieel register, terwijl het dat niet is.

Geen relatie met officieel Rbtv
Deze angst was gelukkig onterecht. De oprichter van geregistreerdetolken.nl was erg verbaasd over de negatieve reacties en heeft de tekst op de site voorlopig aangepast, in de hoop dat de bedoeling van www.geregistreerdetolken.nl nu duidelijk is. Op de voorpagina van de site staat: “Geregistreerdetolken.nl is een portaal dat bestemd is voor Rbtv (Register beëdigde tolken en vertalers)-tolken en vertalers die zich extra op het internet willen profileren door hun eigen profiel zelf aan te maken en te beheren”. Als de bezoeker doorklikt op de link naar meer informatie, staat hetzelfde nog eens duidelijker geformuleerd: “Geregistreerdetolken.nl is een portaal waarin tolken en vertalers die in het Register Beëdigde Tolken en Vertalers (Rbtv) ingeschreven staan zich extra kunnen profileren.”

De enige link met het officiële register is dus, dat de site ongeveer dezelfde doelgroepen heeft. Een belangrijk verschil is dat de vertalers die op geregistreerdetolken.nl adverteren, hier meer informatie over hun specialisaties en achtergrond kunnen vermelden dan in het officiële Rbtv. De informatie op geregistreerdetolken.nl wordt overigens aangeleverd door de tolken en vertalers zelf en is niet overgenomen uit het Rbtv.

Onderzoek door Bureau Wbtv
Sommige tolken en vertalers uitten hun bezwaren tegen geregistreerdetolken.nl bij Bureau Wbtv, de beheerder van het Rbtv. Aangezien het ernstige kritiek betrof, voerden medewerkers van Bureau Wbtv steekproefsgewijs onderzoek uit naar de gegevens op de site. Ze hadden meerdere twijfels naar aanleiding van de tekst en de inhoud van een aantal advertenties op de oude versie van geregistreerdetolken.nl. Deze zijn te lezen in het uitgebreide verslag van Bureau Wbtv zelf.

Bureau Wbtv heeft hierop zijn twijfels per brief aan de oprichters van geregistreerdetolken.nl geuit en erop aangedrongen maatregelen te nemen. Daarop is de site vanaf 19 september 2011 een tijdje uit de lucht geweest. De initiatiefnemers hebben de tekst van de website tijdelijk herzien en laten zich nu juridisch adviseren in de hoop dat zij in hun recht gesteld worden. Initiatiefnemer Lazhar Zehar benadrukt dat er geen enkele sprake was en is van onjuist handelen en dat hij hoopt dat dit ook uit het juridisch onderzoek zal blijken. Hij hoopt dat Bureau Wbtv daarna zijn kritiek intrekt en een rectificatie in zijn nieuwsbrief plaatst.

Misverstand
De kritiek lijkt een gevolg te zijn van een misverstand over het doel van geregistreerdetolken.nl. Zehar wijst erop dat deze site geen exacte weergave van de inhoud van het Rbtv is, maar juist bedoeld is om veel meer informatie over de opgenomen tolken en vertalers te verschaffen. Hij is het helemaal niet eens met de opmerkingen van Bureau Wbtv dat de inhoud van geregistreerdetolken.nl onjuiste informatie over de Wbtv-registratie van de vermelde adverteerders zou geven. Hij schrijft: “Geregistreerdetolken.nl is geen nabootsing van het register” en “...wij nooit hebben gepretendeerd hetzelfde te zijn als het register.” De site is er duidelijk over dat de vermelde informatie niet alleen betrekking heeft op de in het Rbtv geregistreerde vaardigheden van de vermelde adverteerders, maar juist extra informatie verschaft.

Over de inhoud van de advertenties schrijft hij ook: “Men kan zich nu alleen inschrijven (gratis) als men er mee akkoord gaat zijn/haar profiel volgens de Rbtv-inschrijving aan te maken. Dit controleren wij systematisch door het openbare Rbtv te raadplegen.” [Red. De gratis inschrijving is tijdelijk.]

Naar mijn mening wordt op de nieuwe versie van geregistreerdetolken.nl niet de indruk gewekt dat de site iets anders is dan een platform waarop een specifieke groep vertalers en tolken zich kan presenteren. De heer Pieter Bart Giebels van Bureau Wbtv heeft mij ook laten weten dat Bureau Wbtv nogmaals steekproefsgewijs de gegevens op de site heeft gecontroleerd. Daarbij werd geconstateerd dat een aantal gegevens en vermeldingen inmiddels is aangepast.

Privacy
Een aantal van de vertalers die door geregistreerdetolken.nl benaderd zijn, heeft bij Bureau Wbtv geklaagd omdat dit op basis van gegevens uit het Rbtv gebeurd is. Nu laat Bureau Wbtv volgens Giebels door een privacydeskundige onderzoeken of de initiatiefnemers van geregistreerdetolken.nl klanten hadden mogen werven op basis van gegevens uit het register. De heer Zehar van geregistreerdetolken.nl wijst erop dat als het niet mag, dat zou betekenen dat vertalers ook niet door andere bedrijven mogen worden benaderd op basis van hun gegevens in het Rbtv, wat nu wel gebeurt. Hij is benieuwd naar de uitkomst van het onderzoek.

Bestaansrecht
Het laatste punt van twijfel, overbodigheid, was uiteraard het minst zorgwekkend: als je geen interesse hebt om je aan te melden, dan hoeft dat ook niet. De meerwaarde van geregistreerdetolken.nl hangt af van het succes van de site.

Als er veel vertalers en tolken meedoen en vooral: als de site veel bezoekers weet te trekken, dan kan een advertentie denk ik wel degelijk extra aanvragen opleveren voor de vermelde tolken en vertalers. Dit is nu nog niet te voorspellen.

Overigens vindt de heer Zehar het erg jammer dat de mensen met kritiek deze kritiek niet rechtstreeks aan hem hebben geuit, zodat hij erop kon reageren. Hij hoopt dat mensen met kritische vragen in de toekomst gewoon om opheldering vragen.

Toekomst
Bureau Wbtv is nog met zijn onderzoek bezig en zal de uitkomst hiervan waarschijnlijk via de reguliere nieuwsbrief publiceren. geregistreerdetolken.nl wordt weer aangepast wanneer alle juridische aspecten duidelijk op een rijtje zijn gezet. Ik ben benieuwd wat de toekomst brengt. Hopelijk komt uit alle moeilijkheden straks een mooie website voort waarmee het voor klanten makkelijker wordt de juiste beëdigde tolk of vertaler te kiezen en voor adverteerders mogelijk wordt om zich uitgebreider te presenteren en zo meer klanten te werven.

Bronnen:

• discussie van leden van de NGTV-groep op LinkedIn, dit is een besloten groep
• de tekst op de nieuwe versie van geregistreerdetolken.nl
• de site van Bureau Wbtv
• stafmedewerker Pieter Bart Giebels van Bureau Wbtv
• de heer Lazhar Zehar, initiatiefnemer van geregistreerdetolken.nl

Door Eva Schwarzberg

Volgens een rapport van Language Line Services is Spaans in de communicatie met klanten in razend tempo onmisbaar aan het worden voor ieder bedrijf in de V.S. Het is daar de meest gevraagde taal bij tolk- en vertaaldiensten, zoals vertalingen van online chatgesprekken. Ook andere talen worden steeds vaker gevraagd. Belangrijk, want online communicatie lijkt onmisbaar te worden voor ieder bedrijf dat het digitale tijdperk wil overleven.

Onmisbaar
Volgens TMCnet vormen automatische chatvertalingen de sleutel tot succes bij bedrijven die met internationale klanten werken. Door chatvertaling verbetert de communicatie tussen bijvoorbeeld een Engelstalige klantenservice en een Spaanse klant. Of tussen een Nederlandse inkoper en zijn Russische leverancier.

Andere veelgevraagde tolktalen
Volgens het rapport zijn de tolkaanvragen voor de talen Mandarijn, Arabisch, Vietnamees en Russisch ook gestegen in de 20 grootste Amerikaanse steden. De gestegen vraag naar tolken toont aan dat er behoefte is aan innovatieve technologie voor chatvertalingen.

Meertalige samenleving in de VS
Net als de Nederlandse samenleving, wordt ook de Amerikaanse samenleving meertaliger. Om beter te kunnen communiceren met niet-Engelssprekende klanten en werknemers moeten bedrijven volgens TCMnet automatische chatvertaling gaan inzetten. Veel van de op dit moment gesproken talen zijn helemaal nieuw voor het land en tal van organisaties zijn hier nog niet op ingespeeld. Goed nieuws dus voor de leveranciers van software voor chatvertalingen.

Bronnen: TMCnet, Language Line Services

Door Eva Schwarzberg

Op vrijdag 9 december vindt aan de Hogeschool Gent de derde TiNT-dag plaats, georganiseerd door de vereniging NL-Term in samenwerking met het Steunpunt Nederlandstalige Terminologie en de Hogeschool Gent. TiNT is de afkorting van: Terminologie in het Nederlandse Taalgebied.

Wat beoogt dit evenement?
Het aan een breed publiek bekend maken van actueel onderzoek en werkzaamheden op het gebied van Nederlandstalige terminologie.

Voor wie is de TiNT-dag bedoeld?
Op de TiNT-dagen ontmoeten onderzoek en praktijk elkaar. Sprekers en publiek bestaan uit academici, mensen die beroepsmatig met terminologie werken (o.a. vertalers, publicisten) en andere belangstellenden.

Programma 2011
TiNT 2011 vindt op 9 december 2011 plaats aan de Hogeschool Gent, van 10.15 tot 17.30 uur. Er is een lunch en het evenement wordt afgesloten met een borrel. Tijdens het programma vinden er lezingen plaats over medische terminologie en terminologie in het algemeen.
Het volledige programma vindt u hier.

Inschrijven voor TiNT 2011
Deelname aan de TiNT-dag kost € 15,- (studenten met studentenpas gratis) voor:
- bijwonen lezingen
- deelnemen aan de discussie
- lunch en de borrel
- TiNT-bundel
- 1 jaar lidmaatschap van NL-Term

Inschrijven gaat via het online inschrijfformulier.
Doe dit vóór 1 december 2011.


Bron: Taalunieversum en NL-Term

Door Mariëlle van Benthum

Op vriend internet is allerlei moois te vinden. Zo kwam ik websites tegen die mijn aandacht trokken omdat ze me helpen bij het vinden van de juiste terminologie voor mijn vertalingen. Het gaat over de gratis beschikbare Manypedia en Meme Miner. En ook Google Vertalen heeft een aantal handigheidjes.

Manypedia
De website www.manypedia.com is een hulpmiddel waarmee je een pagina uit Wikipedia kunt zoeken in een groot aantal verschillende talen en vergelijken met een gelijksoortige pagina in een andere taal. Boven de teksten zie je een percentage dat aangeeft in hoeverre de teksten met elkaar overeenkomen. Beide teksten worden naast elkaar getoond. Dit is een handige manier om snel thuis te raken in de terminologie van een onderwerp in zowel de brontaal als de doeltaal.

Je kunt kiezen of je van de doeltaaltekst de oorspronkelijke tekst wilt zien of een vertaling daarvan. Het helpbestand van Manypedia is erg kort, en geeft een globaal idee hoe het werkt. Bij FAQ staat wel uitgebreide informatie.

Manypedia werkt met interwiki-links. Dit zijn taallinks vanaf Wikipedia-pagina's naar een artikel over hetzelfde onderwerp op een Wikipedia in een andere taal.
Word cloud
Boven de documenten in de bron- en doeltaal toont Manypedia naast afbeeldingen een aantal woorden uit de word cloud met de meest voorkomende, relevante woorden. Woorden met de grootste lettergrootte, zijn de meest gebruikte woorden. Voor 'word cloud' vindt manypedia overigens geen Nederlandse equivalenten.

Meme Miner
Meme Miner oogt in tegenstelling tot de uitgebreidere interface van encyclopedie-vergelijker manypedia meer als een website met een vertaalwoordenboek. De interface is eenvoudig. Je kiest de bron- en doeltaal en geeft het op te zoeken woord op. Daarna klik je op de knop 'Ask'. In Wikipedia wordt een zoektocht gestart naar een equivalent van het opgegeven woord in de gewenste taal met de definitie die daarvoor bekend is in Wikipedia. Voor 'word cloud' geeft Meme Miner de vertalingen 'tag cloud', 'word cloud' en 'woordwolk'. Daarbij is de term ‘tag cloud’ gepresenteerd als een hyperlink naar de desbetreffende tekst in Wikipedia. Zo kun je eenvoudig het desbetreffende artikel opvragen en meer informatie vinden over het gezochte woord in een relevante context.

Google Vertalen
Via Google Vertalen kun je eenvoudig woorden, zinnen of tekst automatisch laten vertalen in 57 talen. Het doel is om beschikbare informatie voor iedereen toegankelijk te maken. Google Vertalen doorzoekt documenten die zijn vertaald door menselijke vertalers. Daarbij vindt het programma patronen, die de basis vormen voor ‘intelligente gissingen’ voor een vertaling. Het resultaat van deze statische machinevertalingen wordt beter naarmate Google beschikt over meer door mensen vertaalde teksten om te kunnen analyseren.

De interface en aanvullende opties
Het scherm van Google Vertalen bevat twee tekstvakken. Je geeft in het linker tekstvak een tekst op, een URL van een te vertalen webpagina of een document. Als voorbeeld vraag ik de vertaling op van de volgende zin: ‘Google Translate is a powerful tool to make information available in many languages.’. Ik kies in de lijst brontalen de optie ‘Engels’ en geef aan dat ik graag een Nederlandse vertaling zie. Het resultaat is: ‘Google Translate is een krachtig hulpmiddel om informatie beschikbaar in vele talen’. De strekking is duidelijk genoeg. Maar verre van perfect. Via de knop ‘Luisteren’ kan ik horen hoe de vertaling in het Nederlands klinkt. Op het woord ‘Translate’ na, klinkt het Nederlands accentloos. ‘Translate’ klinkt zoals het is geschreven … Via de knop ‘Vertaling beoordelen’ kan ik opgeven of ik de vertaling ‘Nuttig’, ‘Niet nuttig’ of zelfs ‘Aanstootgevend’ vind.

Alternatieve vertalingen kiezen
Als ik de muisaanwijzer over de Nederlandse vertaling beweeg, worden delen uit de tekst geel geaccentueerd en zie ik de knop ‘Klik voor alternatieve vertalingen’. De tekst is daarvoor opgedeeld in verschillende woordgroepen, zoals ‘Google Translate’, ‘is een krachtig hulpmiddel’ en ‘beschikbaar in vele’. Als alternatieve vertalingen voor ‘Google Translate’ worden de volgende suggesties gedaan: ‘Google vertalen’, ‘Google Vertaling’ en ‘Van Google Translate’. De alternatieven worden gepresenteerd in een keuzelijst. Ik kan het alternatief van mijn keuze selecteren en op de knop ‘Gebruiken’ klikken om een andere vertaling te kiezen.

Als alternatieve vertalingen voor ‘is a powerful tool’ geeft Google Vertalen ‘is een krachtig hulpmiddel’, ‘is een krachtig instrument’, ‘is een krachtige tool’, ‘is een krachtig hulpprogramma’ en ‘een krachtig instrument’.
Woordvolgorde wijzigen
Woordvolgorde varieert per taal. De makers van Google Vertalen zijn zich daar blijkbaar van bewust. De geel gearceerde woordgroepen kun je daarom verplaatsen naar een andere positie in de zin.

Kwaliteit verbeteren via crowdsourcing
Google Vertalen werkt via crowdsouring. Je kunt bijdragen aan een betere kwaliteit van de vertalingen via de knop ‘Een betere vertaling voorstellen’. Via de knop ‘Translator Toolkit’ open je een webpagina waarmee je onder meer vertaalgeheugens kunt uploaden.

Conclusie
Wat mij betreft zijn zowel Manypedia en Meme Miner als Google Vertalen handige hulpmiddelen om terminologie te zoeken en te controleren. Google Vertalen mag van mij voor sommige vertalingen best al een concept maken, zodat ik vast een basis heb met soms een aantal leuke vondsten. Als je de tekst daarna met gezond verstand bewerkt en controleert met het origineel, geldt op zijn minst ‘baat het niet dan schaadt het niet’. En als we met z’n allen mee helpen om de kwaliteit ervan te vergroten, wordt het een steeds krachtiger tool. Of durven we dat niet omdat ons werk dan toch echt wordt overgenomen door computers?

Bronnen:
http://www.manypedia.com
http://www.fredrocha.net/MemeMiner
http://translate.google.nl/